سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

100

توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى)

قوله : ابعاد بعضها عن بعض : كلمه [ ابعاد ] بكسر همزه مصدر است از باب افعال به معناى فاصله انداختن . قوله : و قطّعناهم فى الارض امما : آيه ( 168 ) از سوره اعراف . قوله : و هى فى القطع اشدّ : ضمير [ هى ] به ازالة الاجتماع راجعست . قوله : و الفرق بين هذا الخ : اين عبارت جواب است از سئوال مقدّر به اين شرح : سؤال حضرات اطلاق تقطيع بر تفريق جماعت را استعاره قرار داده و اطلاق مرسن كه اسم است محلّ رسن يعنى بينى دابّه بر بينى انسان را مجاز مرسل دانسته‌اند بااينكه در هريك از دو معناى حقيقى تقطيع و مرسن وصف خاصّى وجود دارد كه اين وصف در معناى مستعمل فيه لفظ موجود نيست چه آنكه در معناى موضوع‌له و حقيقى مرسن شرط شده كه بينى از آن حيوان باشد كه در آن رسن مىاندازند و در معناى حقيقى تقطيع نيز اعتبار شده كه التزاق و اتّصال در اشيائى باشد كه اجتماع آنها زائل شده باشد ، بنابراين ايندو با هم هيچ تفاوتى نداشته در نتيجه صحيح نيست اطلاق يكى بر معناى غير موضوع‌له استعاره بوده و اطلاق ديگرى مجاز مرسل محسوب شود . جواب حاصل جوابى كه شارح از اين سؤال ميدهد آنست كه :